Tabağın Ekonomik Yolculuğu

Sabah kahvaltınızda sadece güne başlamak için mi besleniyorsunuz, yoksa Türkiye ekonomisinin mikro bir simülasyonunu mu deneyimliyorsunuz?
Önümüzdeki mütevazı tabağa yakından baktığımızda; aslında devasa bir tedarik zincirini, karmaşık lojistik ağlarını ve makroekonomik dinamikleri görüyoruz.
Masadaki 4 temel lokmanın tabağımıza gelene kadarki büyük yolculuğunu hiç düşündüğünüz oldu mu?
Geçen gün aracımda radyo dinlerken bir sinema ve dizi yönetmeni bir arkadaşın dizilerdeki meşakkati ve bir dakika olarak baktığımız bir sahnenin zaman yolculuğunu anlatınca aklıma böyle bir konu geldi. Oradaki zaman sürecini uzunluğu, yapılan harcamalar ve çalışan ekibin maliyetleri ile genel giderlerin etkisi ile kocaman bir bütçe çıkabildiği ve en büyük maliyetin ise bir dakika için harcanan yaklaşık bir saatlik emeği vurgulamıştı.
Kahvaltı tabağımızdaki bir dilim ekmek, Anadolu’daki buğday tarlasından fırına uzanan hat; akaryakıt fiyatları, un değirmenlerinin enerji maliyeti ve şehir içi lojistiğin en yalın özetidir.
Peynir ise farklı sesler çıkarmakta.
Yem maliyetleri, meraların durumu ve kesintisiz çalışması gereken soğuk hava zinciri... Peynir; enerji, ambalaj sanayii ve işçiliğin tabağa doğrudan yansıyan bilançosudur.
Hadi gelin bir de onun kardeşine bakalım;
Zeytin, Rekolte dalgalanmaları, tarımsal iş gücü erişimi ve salamura süreçleri... Tabağımızdaki tek bir zeytin tanesi, yerel üreticinin doğayla ve maliyetlerle yaptığı çetin pazarlığın sonucudur.
Dünyada değeri hiç düşmeyen ve yaşamın önemli bir besin maddesi sayıl bal ise korkunç bir işçilik yapan ‘’Arı’’ ve onunla birlikte değer üreten gezgin arıcıların yayla yayla katettiği kilometreler, nakliye maliyetleri ve iklim sapmaları... Bal, yüksek katma değerli üretimin ama bir o kadar da hassas eko-sistemlerin simgesidir.
Akaryakıttaki bir değişim ekmeğin fiyatına dokunur, yem maliyeti peyniri etkiler, iklim dalgalanması zeytinin rekoltesini belirler, lojistik süreçler ise balın değerini çizer.
İş dünyasında makroekonomiyi okumak için bazen karmaşık finansal tablolar yerine masamızdaki değer zincirine bakmak yeterlidir. Üretimin, emeğin ve lojistiğin her bir aşaması, nihai maliyet yapımızın temelini oluşturur.
Bugün gıda ve imalat tedarik zincirlerinde en çetin sınavını acaba hangi maliyet kaleminde veriyoruz? Diye sormadan da edemiyorum.
Emek mi?, zaman mı?, çekilen çile mi?, ödediğimiz bedeller mi?
Hepsi o tabağa kadar gelen süreçte bize çok anlatıyor.
Kalın sağlıcakla .