Çınarın Altını Kazmak

İstanbul'da tarihi bir çınar ağacı düşünün.Gövdesi yarılmış, dalları kurumaya yüz tutmuş. Anadolu'daki bazı çınarlar 500 ila 1000 yıl yaşar; bu uzun ömrün sırrı dallarında ya da gövdesinde değil, derinlere inen ve geniş bir ağ oluşturan güçlü kök sistemindedir. Kökler sağlam oldukça ağaç kuraklığa, fırtınaya, zamana direnir. Ağacı kurtarmak için dışarıdan boya sürmek işe yaramaz; toprağı, kökü, suyu incelemek gerekir. Örgütsel sorunlar da böyledir: kalıcı sağlık her zaman kökten gelir.
Örneğin bir Makineyi tamir etmek belirtiye müdahaledir. O makine eğer sürekli arıza yaparak tamir ediliyorsa yenisini almak  kök nedene müdahaledir; kalıcı çözümü bu üretir.

Ege kıyısında küçük bir balıkçı esnafı hayal edin. Her gün aynı saatte denize açılıyor; ama son aylarda av miktarı ciddi biçimde düştü. Balığı suçlamak kolaydır; oysa asıl mesele mevsim değişikliği, kirlilik ya da ağ teknolojisinin eskimesi olabilir. Kök neden analizi yapılmadan atılan her adım, farklı bir yöne kürekleme gibi enerji israfıdır.
Nedenler doğru tespit edildiğinde sonuçlar da anlamlı hale gelir: Kirlilik tespit edilirse filtre ağ yatırımı yapılır; mevsim kayması tespit edilirse sefer saatleri revize edilir. Her doğru neden, sizi daha isabetli bir aksiyona yönlendirir. Bu bağ kurulmadan alınan kararlar ise en iyi ihtimalle tesadüfen doğru olur.
Türkiye'nin köklü mutfak geleneğinde olduğu gibi,  Baklavayı hangi hamurdan, hangi fıstıktan, hangi yağla yaptığınızı bilmeden tarife sadık kalamazsınız. Sonuç ancak nedeni anladığınızda tekrarlanabilir. 
Bizim toplumda sürekli eleştirip şikayet ederken söylediğimiz bir cümle vardır. 
“Ben olsam……”
Peki sen ol bakalım ne yapacaksın dediğimizde olması gereken gerçek çözümler yerine,imkansızlıkları önününüze koyarak kendilerince çözüm üretirler. 
Örneğin verimsizlikten şikayet eden birine “Verim artışı her zaman daha fazla çalışmakla değil, doğru noktaya odaklanmakla gelir” tavsiyesi verdiğinizde çok da hoşlarına gitmez. 

Boğaz'ın iki yakasını birleştiren köprüler, salt demirleri sayesinde değil; mühendislerin zemin koşullarını, akıntıyı ve yükü doğru hesapladığı için ayakta durmaktadır. Kalıcı çözümler de böyle inşa edilir: yüzeye değil, temele bakarak. Kök nedeni bulurken; varsayımları değil, gerçekleri konuşturan, enerjiyi israf etmeden hedefe kilitleyen, örgütsel ve bireysel verimliliği sistematik biçimde artıran bir düşünce disiplini uygulanırsa çözüme varılır. 
"Doğru soruyu sormayan, doğru cevabı bulamaz."
Özdeyişinde olduğu gibi,doğruyu bulan soru sizin doğru üreteceğiniz sorudur. 
Kalın sağlıcakla.